Thuisonderwijs: uiten en vormgeven

Dansen, zingen, knutselen, tekenen, bouwen, drama en spelen. Het lijkt normaal kinderspel, maar het is ontzettend belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Eenderde van de ouders gaven in ons laatste ouderonderzoek aan onvoldoende te vertrouwen dat hun kind genoeg thuis leert. Maar laat een kind ook gewoon lekker uiten en vormgeven, dan leert ie ook! In deze blog gaan we in op het belang van uiten en vormgeven en hoe een ouder dit kan inzetten.

 

Verkennen en ontdekken

Uiten en vormgeven, een belangrijke stap in de expressieve ontwikkeling van een kind. Vormen van uiten zijn bijvoorbeeld dansen, zingen, knutselen, tekenen, bouwen, drama en spelen. Deze activiteiten leiden ertoe dat een kind geniet, nieuwe technieken en materialen verkent, oog krijgt voor details en verhoudingen, zichzelf doelen stelt (en preciezer gaat werken), creatief wordt en problemen eigenhandig oplost.

 

Knutselen met jonge kleuters

Knutselen met “vreemde” materialen, het is een ontdekkingsreis voor kleuters van 4 jaar. Het maakt knutselen leuker, spannender, uitdagender én leerzamer! Naast lijm, papier en een schaar is het leuk om te knutselen met bijvoorbeeld touwtjes, ijzerdraad (houten) wasknijpers, satéprikkers, lucifersokjes, takjes, blaadjes en doosjes.

 

Er gaan allemaal luikjes open in het hoofd van een kind.

  • Nieuwe technieken en materialen verkennen.

“Wat kan ik met touw? O, kijk, ik kan er dingen mee vastzetten.”

  • Ideeën bedenken en problemen oplossen.

“Hmm, hoe krijg ik dit vast? Wacht eens even, dat ijzerdraad is handig!”

  • Creatief omgaan met wat er voor handen ligt.

“Kan ik die satéprikkers gebruiken voor de poten? Wauw mam, mijn olifant staat op poten!”

 

Het lijken normale processen, maar ze zijn heel belangrijk voor de ontwikkeling van een kind. Een kind leert volhouden, plannen maken (wat ga ik doen en hoe), zelfstandig aan de slag te gaan en op eigen kracht problemen oplossen. Allemaal vaardigheden die belangrijk zijn in de latere schoolloopbaan van een kind om (zelfstandig) te kunnen werken.

Spelen met oudere kleuters

Voor oudere kleuters (vanaf 5 jaar) is het belangrijk dat ze zichzelf doelen stellen, preciezer werken, steeds meer de realiteit weergeven (behalve als het om fantasie-uitspattingen gaat) en oog hebben voor details en verhoudingen. Alleen hoe stimuleer je deze vaardigheden? Hieronder werken we een voorbeeld uit.

 

Spelenderwijs leren met duplo

 

Spelen met de duploDe situatie

Twee kinderen uit groep twee zijn bezig met het bouwen van een huis van Duplo. De buitenmuur van de benedenverdieping is twee blokken hoog, de muren in het huis zelf zijn slechts één blok hoog of helemaal weggelaten. De bovenverdieping heeft geen muren en het is dus één grote kamer met meerdere bedden, een badkamer en een wc. Het huis heeft geen trap en geen dak.

 

 

Wat is hier aan de hand?

  • De kinderen geven niet de werkelijkheid weer. Een huis zonder trap of ongelijke muren is natuurlijk onbewoonbaar.
  • De kinderen werken niet heel precies. Over de benedenverdieping is beter nagedacht dan de bovenverdieping.
  • De kinderen hebben geen oog voor details en verhoudingen. Muren ontbreken, evenals een trap en een dak.

 

Spelenderwijs kinderen aan het denken zetten

De juf komt bij hen zitten en pakt een poppetje. Het poppetje belt aan.

 

“Ik ben van de bouwinspectie en ik kom kijken of jullie huis wel aan de veiligheidsvoorschriften voldoet.”

 

De kinderen, die natuurlijk geen flauw idee hebben wat de bouwinspectie is of wat veiligheidsvoorschriften zijn, moeten lachen en laten met hun poppetjes de bouwinspecteur binnen. De bouwinspecteur kijkt rond.

 

“Hmmmm, dit huis mist een aantal muren, en ik kan niet naar boven. Hoe moet dat nu?”

 

De kinderen denken…. En ontdekken het probleem!

 

“Er moet nog een trap worden gemaakt”

 

De kinderen maken de trap en nodigen de bouwinspecteur uit om de trap te laten zien. De bouwinspecteur loopt de trap op om boven een kijkje te nemen. De trap is wankel en stort bijna in. Nog net op tijd staat de bouwinspecteur op de eerste verdieping met onder zich een half ingestorte trap.

 

“Oei, dit is een onveilige trap. Dat kan echt niet. Die trap moet veel steviger worden gemaakt.”

 

De kinderen verstevigen de trap en maken een aantal palen ter ondersteuning van de trap. De bouwinspecteur bekijkt de bovenverdieping. De wc staat naast het bed en het ledikantje staat aan de rand van de verdieping, waardoor de baby zo uit zijn bed naar beneden zou kunnen vallen.

 

De bouwinspecteur geeft commentaar.

 

“Dit is niet zo hygiënisch, een wc naast een bed. Bah, wat vies. Dat voldoet niet aan de veiligheidsvoorschriften. En wat is dit nu? Er zijn helemaal geen muren. Ik kan zo naar beneden vallen en de baby ook. Dit huis voldoet niet aan de veiligheidsvoorschriften.”

 

De kinderen lachen, maar nemen het ook bloedserieus. Ze gaan daarom meteen aan de slag met het maken van muren. En ze nodigen opnieuw  de bouwinspecteur uit om het huis te controleren.

 

Geen oplossingen aanreiken, maar problemen creëren

Door te spelen leert een kind doelen stellen, preciezer werken, oog hebben voor details en verhoudingen en de realiteit beter weergeven. In dit voorbeeld doet de juf dat door een poppetje het huis te laten controleren en zo alle problemen bloot te leggen. Oplossingen geeft de juf hierbij niet. Ze creëert eerder een probleem. Want ja, hoe kom je nu boven en hoe maak je een stevige trap? En oh nee, de baby kan zomaar naar beneden vallen! Hoe los je dat nu weer op?

 

Laat een kind zelf nadenken over oplossingen. Daarmee leert een kind zich meer te richten op wat werkelijkheid is en wat de details en verhoudingen zijn.

 

Inspiratie voor uiten en vormgeven

Een kind spelenderwijs meer leren vraagt tijd van een ouder of juf. Toch is het een leuke interactieve manier om de ontwikkeling van een kind te stimuleren. Het is natuurlijk niet nodig om de hele tijd mee te spelen. Het zijn korte momenten waarop u e even bij komt zitten om problemen te creëren of vragen te stellen. Wilt u inspiratie voor spelenderwijs leren? Download het E-Book Uiten en vormgeven en ontdek allerlei concrete uitwerkingen van leuke activiteiten.

Annemarije van rijn

Annemarije van Rijn werkt bij de Lerende School, het onderwijsadviesbureau van Scholen met Succes. De Lerende School ondersteunt ontwikkelingsgericht leren waarin spel de leidende activiteit is. Beredeneerd werken op een manier die direct aansluit bij het leren van jonge kinderen.  

Gepubliceerd in De Lerende School.