Financieringsvormen

Om het profiel van een school uit te kunnen dragen, zijn natuurlijk ook financiële middelen nodig. Deze kunnen voor een deel verkregen worden uit geld van de overheid en gemeenten (subsidies) en uit geld van het bestuur van het openbaar onderwijs (afhankelijk van de begroting). Naast het verkrijgen van financiële middelen voor het uitdragen van het profiel, bestaan er ook voor de financiering van bijvoorbeeld projecten op scholen, diverse mogelijkheden om geld in te zamelen.

Een overzicht van verschillende financieringsvormen (ontleend aan ‘Oog voor het geld’ van Paul van der Velpen, van Loghum Slaterus).

Fondsen

Er zijn in Nederland zo’n 400 tot 600 fondsen. Hun vermogen loopt in de miljarden. Er bestaat vaak een nauwe relatie tussen fondsen en overheden. Er bestaan 2 uitvoerige lijsten met een overzicht van fondsen:

  • Steunfondsen, uitgegeven door de Stouw, oudergracht 172 in Utrecht
  • Fondsenboek (fondsendisc), samengesteld door het Nederlands Informatiecentrum en uitgegeven door de Walburgpers
  • Stichtingregister Kamer van Koophandel. Omdat de meeste fondsen de Stichting als rechtsvorm hebben zijn de fondsen, waaronder ook vele ‘slapende fondsen, op te sporen in het Stichtingenregister van de kamer van koophandel

Donaties

Een donatie is een gift van een particulier of een bedrijf dat daarvoor geen tegenprestatie verwacht. Het bekendste voorbeeld is de collecte. Een ander veel gebruikte vorm is het aanspreken van de eigen leden, bijvoorbeeld de ouders en/of de leerlingen. Dat kan met gerichte inzamelacties, maar het verhogen van de contributie (vrijwillige ouderbijdrage) of aanvullende bijdragen voor gebruik van faciliteiten of activiteiten (schoolreisjes) behoren tot de, in het onderwijs al behoorlijk ingeburgerde, mogelijkheden.

Als er vaker een beroep gedaan wordt op donateurs kan het handig zijn om een vriendenvereniging op te richten (‘stichting vrienden van…’). Een variant daarop is de alumni of oud-leerlingen vereniging.

Voordelen van dergelijke vriendenclubs zijn dat het verkrijgen van donaties een continu karakter krijgt, er gelobbyd kan worden en gerichte, intensieve vormen van donaties door deze clubs kunnen worden opgezet en uitgevoerd. Een mogelijk nadeel kan zijn dat de vriendenvereniging invloed wil hebben op het beleid en/of te veel een beeld schept van ‘bedelclub’.

Bedrijf als subsidiegever

Wanneer samenwerking tussen school en bedrijf een structureel karakter heeft met wederzijds belang. En wanneer daar vanuit het bedrijf geen commerciële of promotionele tegenprestatie tegenover staat, vormt het bedrijf een medefinancier voor een gezamenlijke dienst of product. Die mogelijkheid doet zich voor als scholen zich nadrukkelijk op een bepaald terrein gaan profileren. Denk aan digitale scholen en de IT-bussines. Of denk aan kunstzinnige scholen en relaties met de muziekbranche. Of denk aan sportieve scholen en relaties met de sportwereld.

Sponsoring

Als er geen externe partijen een directe interesse hebben in het aanbod van de school, kan er misschien een ander aanbod gedaan worden, waar men wel wat in ziet. Bijvoorbeeld: publiciteit, meer omzet, goodwill, goede contacten met overheden of belangengroepen. Want dat is het typerende van sponsoring: een overeenkomst waarbij de sponsor geld of faciliteiten levert in ruil voor bepaalde tegenprestaties. Meer hierover in de volgende paragrafen.

Commercialisering

Er zijn drie soorten commercialisering waarmee een school geld kan verdienen om onderwijsactiviteiten te financieren, zonder daarbij in een ‘bedelpositie’ te komen.

  1. Verhuren van zaalruimtes en faciliteiten (kopieerapparaat, kantine e.d.) aan eigen personeel, klanten of derden.
  2. Verhuren van advertentieruimte op drukwerk (schoolgids, -krant, ed.) of website.
  3. Leveren van aanvullende diensten aan de eigen doelgroep (leerlingen) of aan derden (ouders, bedrijfsleven, publiek). Voorbeelden zijn: bijles, cursussen (taal, techniek, ict, e.d.), weekendschool, summerschool, ed.

Geld lenen

Geld lenen kan bij banken en bij particulieren (bijv. door obligaties uit te schrijven). Dat kan op originele manieren. Denk bij voorbeeld aan de vrouwenboekhandel (Savannah Bay) die in ruil voor geleend geld boekenbonnen uitreikte. Of de bioscoopkaartjes vooraf voor een bioscoopfilm die nog gemaakt moest worden (Brandende Liefde van Peter Jan Rens).

Een vriendelijke bank voor instellingen met maatschappelijke nut is bijvoorbeeld de Triodos Bank.